In Tsjechië gebruiken ze de Bonitatie als keuring voor de fokgeschiktheid. Ook daar bestaat de test uit 2 gedeelten: de beoordeling voor het exterieur en een gedragsbeoordeling. Aan de hand van punten voor beide onderdelen krijgt een hond zijn uiteindelijke algemene beoordeling (/keuringscode: P1= uitmuntend, P3= zeer goed, P5= goed en P14=onvoldoende) Op de site van wolfdog staat onder de rubriek artikelen het onderwerp "keuringen" en daar staat een beschrijving van de bonitatie en kun je precies zien waar een hond op beoordeeld wordt. (in de databank staat ook bij iedere hond die een bonitatie heeft gedaan zijn keuringscode vermeld).

Honden kunnen eerst deelnemen aan een jeugdbonitatie waar hun uiterlijk en gedrag beoordeeld wordt volgens de codering van het bonitatie formulier. Zij krijgen hiervoor een voorlopige bonitatie uitslag. Als de honden wat ouder zijn kunnen zij aan de definitieve bonitatie deelnemen. Op de officiële bonitatie wordt wederom het uiterlijk en gedrag, volgens de codering van het bonitatie formulier, aan de hand van de ras standaard beoordeeld. Tevens worden dan ook de diverse lichaamsdelen letterlijk opgemeten.

Nadat alle honden de exterieur keuring gehad hebben wordt aan de gedrags beoordeling begonnen. Een hond ligt dan aan een ketting met zijn baas naast zich en op ong 30 mtr afstand staan de beoordelaars. Dan komt de pakwerker naar de hond en maakt wat dreigende bewegingen. (de hond mag dan uitvallen of negeren maar nooit een vlucht reactie vertonen) Vervolgens lopen de baas en de pakwerker weg en ligt de hond alleen. Daarna wordt de zelfde oefening met de pakwerker herhaald en wordt er tegelijkertijd op 30 mtr afstand geschoten met een alarm pistool (en weer mag de hond dan uitvallen of negeren maar nooit een vlucht reactie vertonen)

Omdat ik al veel verschillende verhalen had gehoord over de bonitaties in Tsjechië, wilde ik zelf wel eens zien wat dit nu precies inhield. Daarom ben ik vorige maand een weekend naar vrienden in Praag gegaan om zelf een bonitatie in Hostovice mee te maken. Eerlijk gezegd had ik door sommige verhalen verwacht veel agressieve honden en minder prettige test methoden aan te treffen. Maar dit viel ontzettend mee! In vergelijking met sommige IPO trainingen in Nederland was het zelfs ietwat soft.

Ik was van plan om alleen maar bij de bonitatie te gaan kijken met Chezka en een Saarloos pup van 5 mnd. Maar aangezien alles wat ik zag mij ontzettend meeviel, was ik heel blij dat mij toch de gelegenheid werd geboden om ook met Chezka nog aan de jeugd bonitatie deel te nemen. Na de exterieurbeoordeling vond da karakter beoordeling plaats. De gedragstest bij de jeugd bonitatie is een stuk lichter dan bij de gewone bonitatie. (de hond staat aangelijnd bij de eigenaar na de exterieur keuring en wordt dan alleen bedreigdend benaderd) Chezka had dit nog nooit meegemaakt en stond alleen in opperste verbazing met een scheef kopje te kijken wat dit in vredesnaam voor moest stellen. (Omstanders moesten zelfs lachen om het totaal niet onder de indruk zijn van haar, waarbij ze continu haar kop van links naar rechts scheef draaide) Pas toen de bedreiging herhaald werd en de man vervolgens een stap achteruit deed ging Chezka's staart omhoog en deed ze enkele passen in zijn richting. (Chezka slaagde overigens voor de jeugd bonitatie met een P3).

Maar wat wel duidelijk was, is dat er een groot verschil is tussen gewoonten en omgaan met honden in verschillende landen. Bij ons in Nederland dragen bv alleen agressieve honden een muilkorf. En wanneer je hier je hond b.v. alleen een muilkorf voor zou doen als hij los in het bos loopt (opdat hij niet op reeën gaat jagen), zal iedere voorbijganger bang voor hem zijn. En je kan verzekerd zijn van klachten als ze je hond een keer los en zonder muilkorf zien! En op de meeste gewone hondenscholen is het bv ook tijdens een training niet toegestaan om met een gemuilkorfde hond te lopen. Maar in andere (bv de voormalige Oostblok-) landen is het heel gewoon om je hond zo nu en dan even een muilkorf om te doen tijdens een training of wanneer hij ergens aan een lijn/ketting ligt te wachten.

Daarnaast houden veel mensen in Nederland een hond gewoon als een gezellig huisdier in het gezin. En er zijn ook maar weinig TsW eigenaren die heel actief met hun hond werken; de meesten doen alleen alle basis gehoorzaamheids trainingen. Daarbij komt ook nog dat veel verenigingen die opleiden voor werkdiploma's het helemaal niet zien zitten als er een TsW mee komt doen (de TsW wordt in tegenstelling tot Tsjechië in Nederland niet altijd gezien als een echte werkhond)
Bovendien zijn er in Nederland natuurlijk lang niet zo veel TsW's als in Tsjechie en hebben we hier ook niet wekelijks regionale bijeenkomsten met gezamenlijke trainingen met pakwerk etc. De meeste Nederlandse TsW's hebben dan b.v. ook nog nooit een pakwerker gezien, terwijl al de Tsjechische TsW's al opgewonden beginnen te blaffen als ze er in de verte een zien aankomen (herkenning van het "spelletje" dat ze al tig keer gezien en gedaan hebben) Omdat het in b.v. Tsjechië heel normaal is om pakwerk met TsW's te doen, is het voor eigenaren en honden ook de normaalste zaak van de wereld. Terwijl het voor een doorsnee nederlandse TsW eigenaar (die bv alleen gehoorzaamheid cursussen met zijn hond deed) al heel snel als ietwat "agressief" over zal komen.

Ik denk dan ook niet dat een bonitatie zoals die in Tsjechië gehouden worden een geschikt instrument is om ook hier in Nederland te gaan toepassen als een test voor fokgeschiktheid voor de hier wonende TsW's. En daarnaast zullen ook maar weinig mensen bereid zijn om helemaal naar Tsjechië te gaan om hun hond daar te laten aankeuren. Bovendien vind ik de exterieurkeuring daar wel een objectief meetinstrument, maar is de gedragstest die ze daar gebruiken verre van objectief als meetinstrument! Al het daar gewenste gedrag is mijns inziens n.l. gewoon trainbaar. (Als je aan de jeugdbonitatie hebt deelgenomen, weet je welke manco's je hond heeft t.a.v. het gewenste gedrag en kun je die onderdelen met hem trainen voor de definitieve bonitatie) Maar het is ook wel lastig om een echt goede gedragstest te vinden die ook bruikbaar is voor een specifiek ras. En ik denk persoonlijk dan ook, dat niet dat iedere test voor ieder ras geschikt is. (hoeveel TsW's die in Tsjechië slaagden voor de bonitatie zouden bv slagen voor een nederlandse MAG test?)

Op zich is het een goede zaak wanneer er eisen aan fokdieren gesteld worden, zodat je ook op de rasspecifieke eigenschappen kunt selecteren. Aan de andere kant moet je bij een kleine genen populatie (zoals binnen het nederlandse TsW bestand) ook weer oppassen voor een te strenge selectie. Want wanneer je binnen een kleine populatie alleen met een heel smalle fokbasis verder gaat kun je wachten op genetische afwijkingen in de toekomst. Want behalve de gewenste genen, wordt ook de erfelijke aanleg voor ongewenste eigenschappen in het fokmateriaal geconcentreerd. (nadere info over dit onderwerp: lezingen van Genetic Counselling Services en de site: http://www.gencouns.nl/)Maar een mogelijke optie zou kunnen zijn om naast een fokselectie ook als verbreding van het bestand meer combinaties te maken met buitenlandse honden uit ander lijnen. Alhoewel ik ook (nog) niet weet welke test t.a.v. gedrag van een TsW je hier in Nederland zou kunnen hanteren, zou ik er wel voor zijn om ook binnen de Nederlandse vereniging op termijn ook een soort meetinstrument voor fokdieren in te voeren om extremen in gedrag (te agressief of te angstig) en in exterieur in de fokkerij te vermijden. Op dit moment lijkt dit wel nog weinig relevant omdat het een jong ras is waar verhoudingsgewijs weinig vraag naar is en zodat er in Nederland slechts incidenteel mee gefokt wordt. Maar aangezien er ook hier jaarlijks meer TsW's bijkomen, lijkt het mij wel zinvol om nu al als rasvereniging de diverse mogelijkheden hieromtrent te onderzoeken. Want op die manier kun je ook voor de toekomst vermijden dat er in Nederland een afwijkend type TsW gaat ontstaan.

Terugkijkend op de bonitatie in Hostivice, was er slechts een ding waar ik mij hogelijkst over verbaasde en waar ik het ook absoluut mee oneens ben. Gedurende de exterieur keuringen waren er nl. twee honden die gemuilkorfd gekeurd werden (gelukkig maar voor de keurmeesters, want deze honden vielen diverse malen naar hen uit!) En deze beide honden slaagden ook voor de bonitatie. Ik heb er geen enkel probleem mee dat een hond uitvalt naar een pakwerker tijdens verdedigings werk. Maar ik vind het niet te tolereren dat een hond naar een keurmeester uitvalt en dat dit gedrag ook nog geaccepteerd wordt. Ik heb hier dan ook vragen over gesteld op de Tsjechische site (waarom dit gedrag getolereerd wordt in Tsjechië) Gelukkig vonden de meeste aanwezigen op deze bonitatie dag ook, dat deze honden nooit goedgekeurd hadden mogen worden. En ook zij waren fel tegenstander van het feit dat sommige honden gemuilkorfd beoordeeld mochten worden.

Mijke