W początkach krzyżowania hodowcy z Czech i Słowacji wzajemnie się uzupełniali i pomagali sobie. Ponieważ myśl przewodnia krzyżowania różnych ras była sprowokowana chęcią ochrony granic państwa, to za jedną z dróg było uważane dolanie wilczej krwi do krwi owczarka niemieckiego. Tak zaczęło się u nas krzyżowanie wilka i psa. Ekonomiczne wymagania były ogromne i bez ich zabezpieczenia przez straż graniczną nie można było wcale rozpocząć. Pplk. Ing. Karel Hartl opracował projekt uzyskania krzyżówek wilka i psa i do zbadania wielu fachowych pytań, których rozwiązanie miałoby przynieść podwyższenie użytkowości psów na służbie. Załatwił wilczycę Britę od nauczyciela pana Hájka z Teplíc, która pochodziła z polesia Palota ze wschodniej Słowacji. Zapewnił partnerów do jej krycia. Pierwsze szczenięta ze skrzyżowania wilczycy i niemieckiego owczarka Cézara z Břízového háje narodziły się w Libějoviciach 26.05.1959.

Dalsza droga była bardzo skomplikowana. Nie można było używać znanych dróg. Nie było żadnych wskazówek, nie było żadnej przygotowanej drogi. Była jedynie chęć przetrwania, pokonania przeszkód, zwyciężenia. Mimo tego, że uzyskano wiele danych o polepszeniu, zawiść sympatyków niemieckiego owczarka przeciwko tym czynnościom narastała. Nie jest moim zadaniem oceniać cele tych, którzy nam nie sprzyjali, i nawet jeśli osiągnięte wyniki jasno je ukazują. Nie wydaje się, że nienawiść powstała spontanicznie. Jej konkretny cel, duży rozmiar, naciski z góry na dół, stawianie przeszkód, powątpiewanie w osiągnięte wyniki poświadczają to zdanie.

Wszystko to i jeszcze wiele więcej w tym czasie ciężkich do wyobrażenia problemów spowodowało sytuacje, w której wszystkie stacje hodowlane straży granicznej w Czechach zostały zmuszone do ograniczenia hodowli krzyżówek wilka i niemieckiego owczarka, aż do jej całkowitego zamknięcia. Kilku chętnych do poświęceń cywilnych hodowców, którzy kontynuowali hodowle w Czechach, pod wpływem zewnętrznych warunków straciło chęć oporu i ich hodowle zanikły. Po roku 1971 nastąpiło całkowite zakończenie hodowli krzyżówek w Czechach. Hodowla odnowiła się 11.08.1981, gdy u pana Vladimíra Mádla z Kolína przyszedł na świat miot szczeniąt po suce Zilka z Pohraničnej stráže, którą otrzymał od PS - oddziału Bratislawa na revers. Z pierwotnego czeskiego chowu został u pana Drimla w Kozolupech koło Plzne pies Vigant, urodzony 11.01.1970, który miał w czasie założenia klubu 12 lat.

Hodowlę kontynuowała stacja hodowlana PS - jednostka w Bratisławie bez przerwy od roku 1958. Jej siedziba była wielokrotnie zmieniana: Šamorín, Malacky, Dlhé Lúky.

Hodowla krzyżówek na Słowacji ma początki w Šamoríne. Po przejęciu szczenięcia BERTA F1 od pplk. Ing. Hartla w roku 1958 hodowla postępowała bez przerwy aż do założenia Klubu hodowców czechosłowackiego wilczaka w roku 1982, a u pewnych grup jeszcze po założeniu klubu. Bez współpracowników, bez dziesiątek sympatyzujących cywilów ostateczny wynik byłby nulowy. Wspólnie ciągnęliśmy "wóz" za jeden powróz i w jednym kierunku. I ten fakt był decydujący.

Mimo osłabienia materiału hodowlanego odwołaniem psów OLD, ODIN, ONYX, OLA i OSA w połowie roku 1961 byliśmy aktywni. Po miocie w Libějoviciach zażądaliśmy OSY z powrotem na Słowacje. Pierwszy miot na Słowacji miała w naszej stacji hodowlanej 06.11.1962. Ilość miotów stopniowo wzrastała i w roku 1979 osiągnęła liczbę 30.

Jako pierwsze oddaliśmy do służby krzyżówki generacji F3. Rozkazem dziennym 071/63 przewodnikom zostały oddane psy KID - 3674, KIM - 3675, KASTA - 3676, KRETA - 3677 i KAČA - 3678. Ojciec: niemiecki owczarek Savan z PS, matka: Osa generacja F2, córka Hasa zo Šamorína (ON) i Berty F1 po wilczycy Bricie i Cézarze z Břízového háje. Dzień narodzenia miotu to 06.11.1962.

Wbrew temu, że i na nas koncentrowało się dążenie mające na celu zaprzestanie hodowli, znajdowaliśmy się w inne sytuacji. Grupa dobrze zżytych ze sobą kynologów się nie poddała. To, czego nie kontynuowali hodowcy z Czech, kontynuowaliśmy my. Niektóre zwierzęta z Czech ocalililiśmy przed likwidacją koło roku 1970 poprzez przeniesienie ich na Słowacje. Były to Ink, Bara, Ero, które pojawiają się jako pradziadkowie, prapradziadkowie w rodowodach niektórych zwierząt, które po założeniu Klubu hodowców czechosłowackiego wilczaka wzięły udział w dalszej hodowli.

Udało się nam utworzyć wokół naszej stacji hodowlanej grupę służbowych i cywilnych hodowców i sympatyków tej pracy. Udało się nam znacznie powiększyć bazę hodowlaną, która umożliwiła polepszenie jakości osobników wybieranych do dalszej hodowli, a w związku z tym zabezpieczyć zadania ochrony granic kraju. Udało się utworzyć centrum krzyżówek, z którego mogliśmy rozszerzać hodowlę w Słowacji, Morawach i w Czechach. Udało się nam pozyskać i przekonać dziesiątki obywateli, którzy brali od nas zwierzęta do wychowania i na revers. Nie byliśmy podzieleni, byliśmy jednością.

Umożliwiliśmy powstanie czechosłowackiego wilczaka i jego klubu, jako że w czasie założenia klubu, t.j. 20.03.1982, wszystkie zwierzęta dopuszczone do hodowli, lub ich rodzice pochodzili z naszej stacji hodowlanej lub od cywilnych hodowców, którzy te zwierzęta otrzymali z naszej hodowli.

Przejdzmy do pytań o krzyżówki i zerknijmy na ich wyniki (obr.1).

1. faza krzyżowania
(obr.1)

Karpacka wilczyca Brita była kryta dwoma psami ON. Z urodzonych 4 suczek i 1 psa po Cézarze z Břízového háje 3 suczki i 1 pies zostały zatrzymane w Czechach, a 1 suczka została sprzedana do Słowacji. Z urodzonych 2 suczek i 4 psów po Kurtcie z Václavky 2 suczky i 3 psy zostały w Czechach, a l pies został sprzedany na Słowacje. Z 9 szczeniąt zostawionych w Czechach znikło 8 osobników, pozostała suczka Bety F1. Na Słowacji używano obydwu szczeniąt.

Już w tej fazie jest widoczne, że bez wyników osiągniętych na Słowacji nie byłoby możliwe kontynuowanie hodowli.

Podsumowanie do obr.1.:
Z żeńskiej linii po Bricie w Czechach hodowla się nie rozwijała. Z męskiej linii został pies Hron generacji F3 u pana Drimla. Z tej to rodziny suka Berta F1 i pies Bikar F1 były używane na Słowacji.

2. faza krzyżowania
(przybycie krzyżówek ze Słowacji)

W drugiej połowie roku 1961 w celu umożliwienia dalszego krzyżowania zostały przeniesione ze Słowacji do Czech psy OLD, ODIN, ONYX i suczki OLA i OSA. ONYX i OLA zaginęły. OSA, ODIN i OLD znacznie wpłynęły na dalsze krzyżowanie w Czechach. (OSA - obr.2, ODIN - obr.3, OLD - obr.4)

Podsumowanie do obr.2:
OSA wzięła pozytywy udział w ożywieniu hodowli krzyżówek w hodowlach w Czechach za pośrednictwem swojej córki CAPKI gen. F3, wnuczki ANETY gen. F4, prawnuczki DURY gen. F5. Zasługa rozpowszechnienia potomstwa OSY przypada hodowcy p. Kinclowi, który za pośrednictwem suki otrzymanej na rewers DURY F5 i umieszczeniu jej potomstwa między kolejnymi cywilnymi hodowcami utworzył możliwość dalszego użycia - wyboru - 8 psów i 7 suk, z których jedna (ALKA) miała kolejne dwa mioty.

Suki ze stacji hodowlanych PS nie były ponownie kryte. Narodzone zwierzęta nie były dalej używane w hodowli.

Podsumowanie do obr.3:
Do roku 1966 około połowa potomstwa została oddana do służby (16) i do cywilnych hodowców (18), część potomstwa została wyłączona z chowu. Po roku 1966 hodowla potomstwa po ODINIE była prowadzona jedynie u cywilnych hodowców. Hodowca Stehlík z Horných Počerníc z trzech miotów odchował dla cywilnych hodowców 10 psów i 7 suk. W jedynym przypadku została zrobione krycie w pokrewieństwie 2/1 na ODINA. (miot F3xF5 01.06.1971).

Dalszy rozwój hodowli potomstwa po ODINIE od roku 1971 u cywilnych hodowców jest nieznany.

Podsumowanie do obr.4:
Użycie krwi OLDA było wyższe niż użycie krwi ODINA. ODIN krył 8 suk ON, a OLD 13 suk ON, od których rozwijało się potomstwo. Z jego 55 synów i córek do hodowli użyto 5 suk i 1 psa. Podstawowe losy potomków OLDA są podobne do tych ODINA. I tu od roku 1966 zaczyna się hodowla cywilnych hodowców. Hodowca Stehlík z Horných Počerníc odchował dla dalszych hodowców 4 psy i 2 suki, Dr. Kafka 4 psy, p. Veselý z Vejprnic 9 psów i 7 suk, p. Driml z Kozolup 15 psów i 20 suk. Według rejestracji u pplk Ing. Karla Hartla do 26.05.1970 56 osobników znajdowało się w cywilnych hodowców.

Dalsze losy tych zwierząt są od roku 1971 nieznane.

3. faza krzyżowania
(ochrona krzyżówek po wilku Argo)

Wilk ARGO został użyty w krzyżowaniu w jednostce SNB Bychory. Krył sukę niemieckiego owczarka ASTĘ w roku 1968. Miot nie został powtórzony. Nie mam informacji, jeśli do krycia były użyte inne suki niemieckiego owczarka. Z pierwszego krycia pozostawiono sukę URĘ - SNB F1. O losie kolejnych zwierząt pochodzących z tego miotu nie ma dostatecznych wiadomości.

URA - SNB F1 była kryta niemieckim owczarkiem AJAXEM von Altenplan. Krycie było jeden raz powtórzone. Z pierwszego krycia pozostał pies INK - SNB F2, a z drugiego suka BARA z Pohraničnej stráže F2. O innych potomkach z pierwszego i drugiego miotu nie ma dostatecznych informacji.

Krzyżówki INK - SNB F2 i BARA z PS zostały umieszczone w Libějoviciach. Ponieważ groziło im tam niebezpieczeństwo likwidacji, na moje żądanie zostały przeniesione do jednostki PS w Bratisławie. Domyślam się, że bez przeniesienia INKI - SNB F2 i BARY z PS F2 potomkowie po wilku ARGO zaginęli by.

P o d s u m o w a n i e :
W roku 1971 została zakończona hodowla krzyżówek w stacjach hodowlanych Pohraničnej stráže w Czechach. INK i BARA pokazują się jako pradziadkowie i prapradziadkowie w rodowodach niektórych zwierząt, które po założeniu Klubu hodowców CzW brały udział w dalszej hodowli, na podstawie rodowodów suk i psów ze stacji hodowlanej Pohraničná stráž Bratislava, które tworzyły bazę hodowlaną podczas założenia hodowców CzW w roku 1982. (Rodowody są zaprezentowane w publikacji "10 lat Klubu hodowców CzW", Bratysława, 1992.)

Podział stacji hodowlanych straży granicznej w hodowli krzyżówek w latach 1958 – 1970
Miejsce	Ilość miotów	Procent (%)	Ilość odchowanych szczeniąt	Procent (%)	Ilość do służby	Procent (%)	Procent w hodowli	Procent (%)
9 b PS	1	1.08	6	1.45	5	4.62	0	0.00
Vestec	2	2.17	6	1.45	0	0.00	0	0.00
Karlovy Vary	5	5.43	19	4.60	7	6.48	0	0.00
Grabštein	4	4.34	21	5.08	1	0.92	3	6.97
Libějovice	41	44.56	191	46.24	39	36.11	13	30.23
Malacky	39	42.39	170	41.96	56	51.85	27	62.79
OGÓŁEM	92	100.00	413	100.00	108	100.00	43	100.00

Obr.1
Obr.2	Obr.3
Obr.4
Obr.5	Obr.6
Obr.7	Obr.8

František Rosík (Słowacja)