Wzajemne stosunki człowieka i psa są dosyć skomplikowane. Najczęściej przewodnik zajmuje w hierarchi miejsce, które można oznaczyć jako superalfa, ponieważ w większości przypadków nie można z nim rywalizować o dowodzenie. Problematyczne staje się, gdy poprzez nieprawidłowe wychowaniem psa przewodnik dostanie się na stanowisko zwyczajnej alfy, ponieważ alfa musi być przygotowany na walkę o dowodzenie stadem, nawet jeśli w danym momencie jego autorytet jest poza dyskusją.

Bardzo złożona hierarchia tworzy się w wilczych stadach. Socjalna struktura watahy wilków zorganizowana jest w dwóch oddzielnych liniach. Jedna linia wiedzie między samcami, a druga między samicami. Samica alfa jest submisywna (podporządkowana) samcowi alfa i interesuje się przede wszystkim relacjami między samicami. Wilk alfa koncentruje się głównie na samcach i nie zwraca większej uwagi podporządkowanym samicom. Jednak wilk alfa przyjmuje od wszystkich członków stada dowody przychylności, bez względu na płeć.

Ogólnie uznaje się, że dowódca całej społeczności ma z powodu swojej pozycji znaczne korzyści. Nie tylko decyduje o przemieszczaniu się całej grupy, ale w większości przypadków przy karmieniu urywa dla siebie najlepsze kęsy mięsa, ma pierwszeństwo wyboru partnera, a podczas odpoczynku wybiera dla siebie najlepsze miejsce. Z tego powodu strzeże swojej pozycji, a zwłaszcze uważnie obserwuje zachowanie osobników beta i gama, ponieważ jedynie te osobniki mogą mu zagrozić. Zaraz w zarodku tłumi wszelkie przejawy agresji u rywali, nawet jeśli skierowane są przeciw innym członkom stada. Z tego powodu dochodzi do tego, że najwyżej postawione zwierze broni napadanych członków stada i zachowuje równowagę w stadzie.

W psim stadzie tworzy się hierarchia socjalna w jednej lini nie uwzględniając płci. W zachowaniach wewnątrz psiego i wilczego stada są i inne różnice. Większość stad psów je tak, że do wspólego pożywienia najpierw dochodzi pies alfa, potem suka alfa, a następnie członkowie stada według miejsca zajmowanego w hierarchi. Jedynie bardzo młode szczeniaki (do około 12. tygodnia) mogą pożywiać się wspólnie z dorosłymi osobnikami, ale można spotkać także suki, które odganiają od jedzenia już pięciotygodniowe szczeniaki, aby najpierw najeść się same. W odróżnieniu od tego u wilków młode zwierzęta co najmniej do wieku 6 miesięcy mogą jeść wspólnie z dorosłymi, a nawet wyrywać im kęski z pyska. Agresja przejawiana między dorosłymi wilkami przy jedzeniu jest zdecydowanie mniejsza niż u psów. Wilki są z założenia o wiele bardziej socjalne i nakarmić musi się całe stado, także w czasie głodu. Jedynie osobniki poza prawem (omega) odganiane są od jedzenia bez okazywania łaski.

Zatrzymajmy się jeszcze przy osobniku omega. Jest to samiec lub samica znajdująca się na końcu społeczności. Ciężko powiedzieć, czy należą one do stada, ponieważ są to zwierzęta poza prawem. Omega nie tylko nie ma prawa zapraszać któregokolwiek członka stada do zabawy, ale jest też odganiany od jedzenia, i kierowane są przeciwko niemu bezpodstawne ataki. Nie stoi nawet na ostatnim szczeblu hierarchi, ale raczej jest wygnany przez nie ze stada. Często dochodzi do okrucieństwa, na przykład zaobserwowano przypadki, gdy suka alfa zabiła prawie wszystkie szczeniaki suki, która dostała się na pozycje omegi. Suka alfa pilnuje w ten sposób miejsca dla swojego własnego miotu w czasie, gdy stado nie wyżywiłoby dwóch miotów szczeniąt. Zachowanie w stosunku do zwierząt omega nie jest u dzikich psów przejawem surowości, ale normalnym zjawiskiem, w jaki stado pozbywa się zbytecznych członków (selekcja wewnętrzna).

Przewodnik, który ma dwa psy, znajdzie się w stadzie na pozycji alfy albo superalfy. W trakcie formowania wzajemnych związków jego psy będą konkurować o drugie i trzecie miejsce. Konkurowanie może mieć różną intensywność, ponieważ rangi nie zdobywa się jedynie walką, ale także różnymi postawami, groźbami i parciem do przodu. Przewodnik jako członek alfa musi tłumić przejawy agresji między swoimi psami i zmusić je, aby do ustanowienia miejsc bety i gamy doszło w najdelikatniejszy sposób. Przewodnik musi sobie uświadomić, w których sytuacjach najczęściej dochodzi do sprzeczek między psami, jak te sprzeczki się zaczynają, aby być na nie przygotowanym. Sprzeczki mogą mieć najróżniejsze formy - od przysuwania się do nogi przewodnika w chwili, gdy przewodnik prowadzi dwa psy, aż do szybkiego ataku na drugiego psa, któremu przewodnik zwraca w danej chwili więcej uwagi.

Przewodnik z dwoma psami nie tylko tłumi przejawy wzajemnej zazdrości, ale jednocześnie pomaga wytworzyć hierarchie między nimi. Jeśli ktoryś z psów zacznie stale zajmować miejsce koło nogi, powinno się prowadzić je koło nogi właśnie w ten sposób. Jeśli jako drugiego wypuścicie z kojca psa, który w mgnieniu oka napada tego, który był wypuszczony jako pierwszy, należy zmienić kolejność wypuszczania. Możliwe jest także poświęcanie obu psom tyle samo uwagi i utrzymanie obu psów na tej samej pozycji, ponieważ u psów hierarchia poza osobnikiem alfa nie jest nigdy ustalona na stałe, i jest różna w różnych dziedzinach. Można więc zaobserwować, że pies, który nie da sobie odebrać rzuconego aportu (polowanie) i wywojował dla siebie miejsce zaraz przy nodze przewodnika (hierarchia), pozwoli odsunąć się od miski z jedzeniem (zachowania przy jedzeniu), a przy odpoczynku w jednym kojcu czy w pomieszczeniu drugi pies wygoni go z najwygodniejszego miejsca (zachowanie przy odpoczynku). Suma wszystkich elementów może się w ten sposób wyrównać. Uważny przewodnik może przyłożyć się do podobnego wyrównania i silnie na nie włynąć.

Hierarchia nie jest nigdy ostatecznie ustalona, nawet jeśli w stadzie psów jest bardziej stabilna niż w stadzie wilków. Struktura jest wyznaczona równowagą sił: od spodu istnieje tendencja do ekspansji, a przeciw niej działają agresywne reacje dominujących osobników próbujących utrzymać swoje miejsce. Podporządkowane wilki w odróżnieniu od psów przejawiają większą skłonność do przebicia się. W stosunkach między przewodnikiem i psem dochodzi także do wachań w hierarchi między człowiekiem a psem, które najczęściej przejawiają się jako nieposłuszeństwo psa. Przyczyną bywa brak silnej woli i niekonsekwencja przewodnika.

Jeśli szkoleniowiec dostaje nowego pewnego siebie psa, musi bezwarunkowo uzyskać dominującą pozycje. Ale nawet u dorosłego psa nie jest potrzebne, aby trzeba było przewagę uzyskiwać surowością i przemocą. Gdzyż w ten sposób pies dostaje się na niższa pozycją na jakiś czas, ale nie wytwarza się trwała więź. Jeśli pies jest twardy i szybko dojdzie do siebie, grozi ponownie nowy konflikt. Do wytworzenia zadowalającej równowagi nie starczy jedynie przejawianie wyraźnej agresji. Stosunki między przewodnikiem a psem muszą być oparte na wzajemnej sympatii, której strach nigdy nie zastąpi.

U wilków zmiany w hierarchi decydują się często w jednej walce. Przegrana walka na pewien czas stanowi tak silny psychiczny uraz, że zwierze może spaść w hierarchi o kilka stopni. Analogicznie jest w stosunkach między człowiekiem i psem. Aby wyeliminować strach ze wzajemnej rywalizacji najlepiej jest wybrać drogę stopniowego podporządkowywania sobie psa, bez nagłych i ostrych sprzeczek.

Shaman (Czechy)